गोवा खबर : दुसऱ्याचे प्राण वाचवण्यासाठी स्वतःचा जीव धोक्यात घालणाऱ्या साहसी व्यक्तींचा सन्मान करण्यासाठी केंद्र सरकारच्या गृह मंत्रालयाने ‘जीवन रक्षा पदक’ पुरस्कार मालिका (२०२६) जाहीर केली आहे. या पुरस्कारासाठी पात्र व्यक्तींच्या शिफारशी आणि ऑनलाइन नामांकने मागवण्यात आली असून, ३० सप्टेंबर २०२६ ही अर्ज करण्याची अंतिम मुदत आहे.
पुरस्कारांच्या तीन श्रेणी
मानवी स्वरूपाच्या उल्लेखनीय कार्यासाठी हे पुरस्कार तीन गटांत दिले जातात: १. सर्वोत्तम जीवन रक्षा पदक: स्वतःच्या जीवाला अतिशय मोठा धोका असताना दाखवलेले अतुलनीय धैर्य. २. उत्तम जीवन रक्षा पदक: जीवाला मोठा धोका असताना दाखवलेले शौर्य आणि तत्परता. ३. जीवन रक्षा पदक: जीव वाचवताना स्वतःला गंभीर दुखापत झालेली असतानाही दाखवलेले साहस.
बुडणे, अपघात, आग, विजेचा धक्का, दरडी कोसळणे, प्राण्यांचे हल्ले किंवा खाणींमधील बचाव कार्यात शौर्य गाजवणाऱ्या व्यक्ती या पुरस्कारासाठी पात्र ठरतात.
पात्रता आणि अटी
- कोणाचे नामांकन शक्य: जीवनाच्या सर्व क्षेत्रांतील सामान्य नागरिक, सशस्त्र दले, पोलीस दल आणि अग्निशमन दलाचे कर्मचारी यासाठी पात्र आहेत. हा पुरस्कार मरणोत्तर देखील दिला जातो.
- विलीनीकरण: विशेष म्हणजे, ‘पंतप्रधान जीवन रक्षक पोलीस पदक’ आता या पुरस्कारात विलीन करण्यात आले आहे.
- कालमर्यादा: ज्या घटना १ ऑक्टोबर २०२४ नंतर घडल्या आहेत, त्याच घटनांची शिफारस या पुरस्कारासाठी करता येईल. दोन वर्षांपूर्वीच्या घटना विचारात घेतल्या जाणार नाहीत.
अर्ज प्रक्रिया
इच्छुक संस्था किंवा प्राधिकरणांना शिफारशी केवळ राष्ट्रीय पुरस्कार पोर्टल (https://www.awards.gov.in) द्वारे ऑनलाइन सादर करता येतील. अर्जासोबत २४० शब्दांचे प्रशस्तीपत्र आणि चारित्र्य पडताळणी प्रमाणपत्र जोडणे अनिवार्य आहे.
राष्ट्रपतींच्या मंजुरीनंतर, विजेत्यांना पदक, प्रमाणपत्र आणि आर्थिक भत्ता देऊन सन्मानित केले जाते. जास्तीत जास्त पात्र व्यक्तींची नामांकने वेळेत पाठवावीत, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
