‘कला ही केवळ मनोरंजनासाठी नसून ईश्वरप्राप्तीचे माध्यम’; रामनाथी येथे ‘संगीताद्वारे आध्यात्मिक उन्नती’ परिसंवाद

गोवा खबर :”संगीताच्या माध्यमातून साधना करण्यासाठी मार्गदर्शन करणारे महर्षि अध्यात्म विश्वविद्यालयाचे प्रस्तावित केंद्र लवकरात लवकर साकार व्हावे,” अशी भावना ज्येष्ठ बासरीवादक पू. पं. केशव गिंडे यांनी व्यक्त केली. रामनाथी, गोवा येथे महर्षि अध्यात्म विश्वविद्यालयाच्या वतीने आयोजित ‘संगीताद्वारे आध्यात्मिक उन्नती’ या दोन दिवसीय आध्यात्मिक परिसंवादाच्या समारोपप्रसंगी ते बोलत होते.

परिसंवादाचा मुख्य उद्देश

२२ आणि २३ मार्च रोजी आयोजित या परिसंवादाच्या केंद्रस्थानी सच्चिदानंद परब्रह्म डॉ. जयंत आठवले यांचा ‘कला ही केवळ मनोरंजनासाठी नसून ती ईश्वरप्राप्तीचे प्रभावी माध्यम आहे’ हा मूलभूत विचार होता. भावी पिढीला कलेतून साधनेची दिशा देणे आणि त्यासाठी प्रत्यक्ष कृतीशील उपाय शोधणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य हेतू होता.

दिग्गज कलाकारांचा उत्स्फूर्त सहभाग

या परिसंवादात मुंबई, पुणे, ठाणे आणि गोवा येथील अनेक नामांकित कलाकारांनी आपले विचार मांडले:

• पं. विश्वनाथ कान्हेरे (ज्येष्ठ हार्मोनियम वादक): “कलेची अंतिम पायरी ही ‘अध्यात्म’च आहे. या विश्वविद्यालयामुळे अनेक वर्षांनी सर्व कलाकार एका सात्विक उद्देशासाठी एकत्र आले आहेत.”
• सोनिया परचुरे (नृत्यगुरु): “संगीताला अध्यात्माची जोड दिल्यास त्याचे सकारात्मक परिणाम संपूर्ण भारतावर होतील. ही भूमी पुढील पिढीला कला-अध्यात्म शिकवण्यासाठी अत्यंत सुपीक आहे.”
• पं. निषाद बाक्रे (शास्त्रीय गायक): “कलेला आध्यात्मिक दृष्टिकोन देणारी ही एक मोठी चळवळ ठरेल. सात्त्विक कलाकार निर्माण झाल्यास समाजात नक्कीच परिवर्तन होईल.”
• पं. चंद्रशेखर वझे (शास्त्रीय गायक): “आध्यात्मिक साधनेमुळे केवळ व्यक्तीचीच नाही, तर त्याच्या कलेचीही उन्नती होते, हे येथे प्रकर्षाने जाणवले.”
• ज्योती शिधये (नृत्यगुरु): “गुढीपाडव्याच्या मुहूर्तावर झालेला हा उपक्रम म्हणजे संगीत साधनेच्या व्यापक कार्याची ‘गुढी’ उभारल्यासारखाच आहे.”

संशोधन आणि विवेचन

विश्वविद्यालयाच्या संगीत समन्वयक तेजल पात्रीकर आणि गिरिजय प्रभुदेसाई यांनी भारतीय संगीतावरील संशोधन आणि संगीतातील सूक्ष्म अंगांचे आध्यात्मिक विश्लेषण सादर केले. डॉ. आठवले यांनी संगीताच्या माध्यमातून साधनेची जी दिशा दिली आहे, त्याचे सविस्तर विवेचन यावेळी करण्यात आले.

समारोप

परिसंवादाचा समारोप पू. पं. केशव गिंडे यांनी त्यांच्या प्रसिद्ध ‘पांचजन्य वेणू’ या बासरीवर भक्तीपूर्ण भजन सादर करून केला. या परिसंवादामुळे उपस्थित सर्व कलाकारांमध्ये एक प्रकारचा ‘परमानंद’ आणि चैतन्य अनुभवायला मिळाले.