गोव्यातील पारंपरिक जत्रेच्या संकल्पनेवर आधारित मातीकलेला राष्ट्रीय स्तरावर गौरव:डॉ. सजी प्रभाकरन

गोव्याच्या शिरपेचात मानाचा तुरा; मयेतील मातीकला कारागीर अमर शेट यांना राष्ट्रीय हस्तशिल्प पुरस्कार जाहीर

डिसेंबरमध्ये राष्ट्रपतींच्या हस्ते होणार सन्मान

गोवा खबर: गोव्यातील पारंपरिक मातीकलेला राष्ट्रीय स्तरावर मोठा सन्मान मिळाला आहे. डिचोली तालुक्यातील मये येथील मातीकला कारागीर अमर शेट यांची भारत सरकारच्या वस्त्रोद्योग मंत्रालयाच्या प्रतिष्ठित ‘राष्ट्रीय हस्तशिल्प पुरस्कार २०२५’ साठी निवड झाली आहे. गोव्यातील पारंपरिक जत्रेच्या संकल्पनेवर आधारित त्यांनी तयार केलेल्या मातीकलेच्या कलाकृतीची या पुरस्कारासाठी निवड करण्यात आली आहे. विकास आयुक्त (हस्तशिल्प) कार्यालय, पणजीचे साहाय्यक संचालक डॉ. सजी प्रभाकरन यांनी याबाबत माहिती दिली.

अमर शेट हे गेल्या अनेक वर्षांपासून पारंपरिक मातीकला आणि कुंभारकाम क्षेत्रात कार्यरत आहेत. त्यांनी आपल्या कलेतून गोव्याची संस्कृती, परंपरा आणि लोकजीवनाचे दर्शन घडवले आहे. यंदाच्या राष्ट्रीय हस्तशिल्प पुरस्कारासाठी त्यांनी गोव्यातील पारंपरिक जत्रेवर आधारित कलाकृती सादर केली होती. देशभरातील मातीकला कारागिरांच्या कलाकृतींमधून त्यांच्या कलाकृतीची राष्ट्रीय पुरस्कारासाठी निवड करण्यात आली.

गोव्यातील जत्रांना धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. या जत्रांमधून गोव्याच्या ग्रामीण भागातील परंपरा, लोककला आणि संस्कृतीचे दर्शन घडते. अमर शेट यांनी याच संकल्पनेला मातीकलेच्या माध्यमातून साकारले. त्यांच्या या कलाकृतीला राष्ट्रीय स्तरावर मान्यता मिळाल्यामुळे गोव्याच्या पारंपरिक मातीकलेची दखल देशपातळीवर घेण्यात आली आहे.

डिसेंबरमध्ये राष्ट्रपतींच्या हस्ते पुरस्कार प्रदान

डॉ. सजी प्रभाकरन यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, राष्ट्रीय हस्तशिल्प पुरस्काराचे वितरण येत्या डिसेंबर महिन्यात होणार आहे. या समारंभात भारताच्या राष्ट्रपतींच्या हस्ते अमर शेट यांना पुरस्कार प्रदान करण्यात येणार आहे.

गोव्यातील कारागिराला राष्ट्रीय हस्तशिल्प पुरस्कार मिळण्याची ही पहिलीच वेळ असल्याचे डॉ. प्रभाकरन यांनी सांगितले. त्यामुळे हा पुरस्कार केवळ अमर शेट यांच्यासाठीच नव्हे, तर संपूर्ण गोव्यातील हस्तकला क्षेत्रासाठी महत्त्वाचा ठरला आहे.

राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय प्रदर्शनांमध्ये सहभागी होण्याची संधी

या पुरस्कारामुळे अमर शेट यांच्यासाठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील हस्तकला प्रदर्शनांमध्ये सहभागी होण्याच्या संधी उपलब्ध होणार आहेत. देश-विदेशातील विविध प्रदर्शनांमध्ये त्यांना आपल्या कलाकृती सादर करता येणार आहेत. यामुळे गोव्याच्या पारंपरिक मातीकलेची ओळख अधिक व्यापक स्तरावर होण्यास मदत होणार आहे.

गोव्यातील तीन हस्तकला प्रकारांचा राष्ट्रीय स्तरावर सहभाग

यंदा गोव्यातील कारागिरांनी राष्ट्रीय स्तरावर तीन वेगवेगळ्या हस्तकला प्रकारांमध्ये सहभाग घेतला होता. यामध्ये मातीकला, नारळाच्या करवंटीवरील कलाकुसर आणि शंख-शिंपल्यांपासून तयार करण्यात येणाऱ्या दागिन्यांचा समावेश होता.

मातीकला विभागात मये येथील अमर शेट यांची राष्ट्रीय पुरस्कारासाठी निवड झाली. नारळाच्या करवंटीवरील कलाकुसर विभागात पर्रा येथील ज्येष्ठ कारागीर विजयदत्त लोटलीकर यांनी सहभाग घेतला होता. त्यांनी उत्कृष्ट कलाकृती सादर करून अंतिम फेरीपर्यंत मजल मारली.

तसेच शंख-शिंपल्यांपासून तयार करण्यात येणाऱ्या पारंपरिक दागिन्यांच्या विभागात गोव्यातील एका महिला कारागिराने राष्ट्रीय स्तरावर आपली कला सादर केली होती.

गोव्याच्या पारंपरिक हस्तकलेला प्रोत्साहन मिळणार

गोव्यात मातीकला, नारळाच्या करवंटीवरील कलाकुसर, शंख-शिंपल्यांपासून दागिने तयार करणे अशा विविध पारंपरिक हस्तकला आजही जपल्या जात आहेत. अनेक स्थानिक कारागीर या व्यवसायांशी जोडलेले आहेत. मात्र, त्यांच्या कलाकृतींना राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अधिक संधी मिळण्याची आवश्यकता आहे.

अमर शेट यांना मिळालेल्या राष्ट्रीय पुरस्कारामुळे गोव्यातील इतर पारंपरिक कारागिरांनाही प्रोत्साहन मिळणार आहे. तसेच गोव्यातील हस्तकलेला राष्ट्रीय स्तरावर अधिक प्रसिद्धी मिळण्यास मदत होणार आहे.

या यशामुळे केंद्र आणि राज्य सरकारकडून गोव्यातील स्थानिक कारागिरांना अधिक प्रोत्साहन आणि सहकार्य मिळेल, असा विश्वास डॉ. सजी प्रभाकरन यांनी व्यक्त केला.

मये येथील अमर शेट यांनी आपल्या मातीकलेच्या माध्यमातून गोव्याच्या पारंपरिक जत्रेची संकल्पना राष्ट्रीय स्तरावर पोहोचवली आहे. त्यांच्या या यशामुळे गोव्याच्या हस्तकला क्षेत्रात आनंद व्यक्त होत असून, राज्याच्या पारंपरिक कलेच्या इतिहासात एका महत्त्वाच्या कामगिरीची नोंद झाली आहे.