गोवा खबर : लोकांच्या कल्पनेत असलेल्या पारंपरिक गोव्याच्या प्रतिमेपलीकडे जात, गोवा रायटर्स ग्रुपमधील लेखकांनी म्युझियम ऑफ गोवा येथे झालेल्या मोग सन्डे सत्रात आधुनिक गोव्याच्या आयुष्यातील इच्छा आणि आकांक्षा — विवाह, स्थलांतर, जमीन, पर्यटन आणि श्रद्धा — या विषयांवर चर्चा केली.
पिळर्ण येथील म्युझियम ऑफ गोवा येथे झालेल्या या सत्राचा केंद्रबिंदू होता Appetite: New Writing from Goa हे निबंध, कथा आणि कवितांचे संकलन. हे पुस्तक शिवरंजना राठोड आणि टिनो डी सा यांनी संपादित केले असून Penguin Random House ने प्रकाशित केले आहे. गोव्याशी जोडलेल्या विविध लेखकांनी ‘appetite’ या विषयावर वेगवेगळ्या दृष्टिकोनातून लेखन केले आहे.
चर्चेची सुरुवात करताना संपादकांनी सांगितले की ‘appetite’ म्हणजे फक्त अन्नाची भूक नाही. “ही भूक म्हणजे प्रेमाची, जमिनीची, सत्तेची आणि आपलेपणाची ओढ आहे,” असे एका संपादकांनी नमूद केले.
राठोड यांनी सांगितले की हा विषय समूहातून नैसर्गिकपणे समोर आला आणि आजच्या गोव्याशी तो घट्ट जोडलेला आहे. “गोव्याबद्दल एक वेगळी भूक सर्वत्र दिसते — आतून, बाहेरून, सगळीकडून,” असे त्या म्हणाल्या. या संकलनातून ही इच्छा लोक कशी अनुभवतात, स्वीकारतात किंवा कधी विरोध करतात, हे दाखवण्याचा प्रयत्न आहे.
गोमंतकीय ओळख निश्चित करण्याचा उद्देश नव्हता, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. “आम्ही काही प्रतिनिधित्व करायचे ठरवले नव्हते. कदाचित तेच स्वतःमध्ये एक प्रकारचा विरोध आणि वेगळेपणा आहे,” असे राठोड म्हणाल्या. वैयक्तिक कथा पुढे आणून पुस्तकाने राज्याच्या व्यापारी प्रतिमेपलीकडे लक्ष केंद्रित केले आहे.
सामाजिक आणि आर्थिक बदलांच्या पार्श्वभूमीवर हे संकलन गोव्याचा वेगवेगळ्या काळांमधील प्रवास दाखवते. “या लिखाणात काळाची सुंदर जाण आहे,” असे त्या म्हणाल्या. भूतकाळ, वर्तमान आणि कल्पित भविष्य यांच्या माध्यमातून बदलणारी जीवनशैली, स्थलांतर आणि आकांक्षा यांचा वेध घेतला आहे.
जमीन आणि पर्यावरणाबाबत बोलताना राठोड यांनी महसूलकेंद्री विकास आणि सर्वसमावेशक दृष्टिकोन यातील फरक अधोरेखित केला. हे पुस्तक कोणतीही धोरणात्मक भूमिका घेत नसले तरी जीवनातील विविध स्तर आणि ताण समजून घेण्याचा प्रयत्न करते.
सहसंपादक टिनो डी सा यांनी ‘appetite’ या संकल्पनेला चक्रीय आणि बहुपर्यायी स्वरूप असल्याचे सांगितले. त्यांच्या ‘Bread Upon the Waters’ या कवितेबद्दल बोलताना त्यांनी म्हटले, “कविता वाचकाची असते.” त्यांनी पत्त्यांच्या संचाचे उदाहरण देत सांगितले की आयुष्यातील इच्छा येत-जात राहतात आणि बदललेल्या रूपात पुन्हा परततात.
चर्चेत वेगाने बदलणाऱ्या मीडिया वातावरणात साहित्याची भूमिका देखील मांडण्यात आली. राठोड यांनी आजचा काळ “hyper-propaganda era” असल्याचे सांगत लेखन लोकांना थांबून विचार करण्याची संधी देते, असे नमूद केले. “लेखन एखादा क्षण पकडते,” असे त्या म्हणाल्या.
गोव्याच्या वाचकांसाठी हे पुस्तक स्वतःला ओळखण्याची संधी देईल, अशी आशा त्यांनी व्यक्त केली. “लोकांना स्वतःला या कथांमध्ये पाहता येईल,” असे त्या म्हणाल्या. राज्याबाहेरील वाचकांसाठी हे संकलन गोव्याबद्दलच्या पारंपरिक कल्पना बदलू शकते. “मला रेस्टॉरंट्स आणि अन्न आवडते, पण एखाद्या ठिकाणात त्यापेक्षा खूप काही असते,” असे त्यांनी सांगितले.
