नेहमी नामाऐवजी विशेषण किंवा क्रियापदांचा वापर करून विषय स्पष्ट करा : ‘फर्स्ट फ्रायडे’मध्ये आवाहन

गोवा खबर : गोवा राज्य स्वतःला तंत्रज्ञान, नवनिर्माण आणि उद्योजकतेसाठी भारताची सर्जनशील राजधानी म्हणून स्थान देत असताना, १२व्या ‘फर्स्ट फ्रायडे’ बैठकीने या विकसित होत असलेल्या दृष्टिकोनाला आकार देण्यासाठी वचनबद्ध असलेल्या डिझाइनर्स, नवोन्मेषक, उद्योजक आणि कथाकारांना एकत्र आणले.

पणजीतील जीसीसीआय येथे सुरेंद्रबाबू तींबलो सभागृहात झालेल्या या कार्यक्रमाचे आयोजन क्रिएटिव्ह कम्युनिटी ऑफ गोवाने (सीसीजी) असोसिएशन ऑफ डिझायनर्स ऑफ इंडिया (एडीआय) – गोवा चॅप्टरच्या सहकार्याने केले होते. या कार्यक्रमाला गोवा सरकारच्या माहिती तंत्रज्ञान, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कम्युनिकेशन्स खात्याच्या स्टार्टअप आणि आयटी प्रमोशन सेलने पाठिंबा दिला होता.

गोवा सरकारच्या स्टार्टअप आणि आयटी प्रमोशन सेलचे सीईओ डी. एस. प्रशांत यांनी या उपक्रमामागील दृष्टिकोन मांडताना सांगितले, जेव्हा आपण गोव्याला भारताची सर्जनशील राजधानी म्हणून स्थान देण्याचा निर्णय घेतला, तेव्हा ही कल्पना थेट विविध क्षेत्रातील व्यावसायिकांच्या अभिप्राय आणि सूचनांमधून आली. गोव्यात यासाठी आवश्यक असलेले योग्य घटक जसे कि प्रतिभा, सर्जनशीलता आणि एक अद्वितीय सांस्कृतिक ओळख आहे. आता, या सर्वांना एकत्र आणणारी परिसंस्था तयार करण्याचे काम सुरु आहे. याच पार्श्वभूमीवर सहकार्याला नियमितपणे चालना देण्यासाठी आणि आपल्या सर्जनशील दृष्टिकोनाला पाठिंबा देण्यासाठी धोरणे कशी पुढे नेऊ शकतो, यावर चर्चा करण्याच्या उद्देशाने आम्ही ‘फर्स्ट फ्रायडे मीटअप’ सुरू केले.

डी. एस. प्रशांत यांनी स्टार्टअप आणि आयटी प्रमोशन सेलने सुरू केलेला नवीन उपक्रम ‘गोवा ओपन इनोव्हेशन चॅलेंज २०२५’ बद्दल माहिती दिली. हा कार्यक्रम विविध क्षेत्रातील वास्तविक जगातील आव्हाने उघड करून स्टार्टअपना त्यांच्या नवोपक्रमांचे प्रायोगिकीकरण करण्याची संधी देतो. “पर्यटन, कचरा व्यवस्थापन, कृषी, नाबार्ड, जीपीएससी आणि उद्योगातील प्रभावी आव्हानांना तोंड देऊन, आम्ही राज्याला अधिक कार्यक्षम आणि दूरगामी विचारसरणीचे बनवण्याचे उद्दिष्ट ठेवत आहोत, असे ते म्हणाले. त्यांनी आव्हानांना सक्रियपणे तोंड देण्यास आणि अधिक प्रभावी गोवा निर्माण करण्यासाठी योगदान देण्यास उपस्थितांना प्रोत्साहित केले.

या कार्यक्रमाचे मुख्य आकर्षण म्हणजे *गोवा इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंटचे (जीआयएम) प्रा. (डॉ.) करमन खन्ना यांचे “अ स्प्रिंट थ्रू डिझाईन थिंकिंग”* हे सत्र होते. आपला उद्योगातील अनुभव तसेच कथाकथन आणि सर्जनशील शिक्षणाबद्दलच्या आवडीचा आधार घेत, डॉ. खन्ना यांनी डिझाइन थिंकिंगचा एक आकर्षक मार्ग सादर केला, जो मानसिकता आणि कार्यपद्धती दोन्ही म्हणून काम करतो. त्यांनी सांस्कृतिकदृष्ट्या रुजलेली विचारसरणी, सहानुभूती आणि माहिती-चालित लोकसंख्याशास्त्रापेक्षा मानव-प्रथम दृष्टिकोनाचे महत्त्व अधोरेखित केले.

प्रा. करमन खन्ना यांनी स्पष्ट केले, की ‘डिझाइन थिंकिंग’ ही सर्जनशीलपणे सोडवण्यासाठी एक संरचित परंतु लवचिक प्रक्रिया आहे, जी पाच प्रमुख टप्प्यांभोवती केंद्रित आहे: *सहानुभूती दाखवणे, परिभाषित करणे, कल्पना, नमुना आणि चाचणी*. ते वापरकर्ता-केंद्रित, सर्जनशीलता आणि नवोपक्रमात चपळता वाढवते. डॉ. खन्ना यांनी सर्जनशीलतेचे वर्णन “अर्थाचे व्यवस्थापन” असे केले, जे विशेषतः कल्पनेच्या टप्प्यात स्पष्ट होते, जिथे विविध कल्पनांचा शोध घेतला जातो.

प्रा. खन्ना यांनी सहभागींना विषयाकडे कशाप्रकारे पहिले जाते, याचा पुनर्विचार करण्यास प्रोत्साहित केले. ते म्हणाले, ‘डिझाइन थिंकिंग’ म्हणजे खुल्या भाषेने परिभाषित करणे – नेहमी नामांऐवजी विशेषण किंवा क्रियापदांचा वापर करून विषय स्पष्ट करा”*. या सत्रात वापरकर्त्यांचे दृष्टिकोन समजून घेण्यात आणि अधिक संबंधित, प्रभावी उपाय सुचविण्यात व्यक्तिमत्त्व निर्मितीची भूमिका देखील अधोरेखित करण्यात आली.

१२व्या ‘फर्स्ट फ्रायडे’ बैठकीमध्ये सर्जनशीलता, नवोन्मेष आणि उद्योजकतेचे केंद्र म्हणून गोव्याच्या वाढत्या गतीचे प्रतिबिंब उमटले. दूरदृष्टी असलेल्या या सरकारकडून सतत पाठिंबा आणि सर्जनशील समुदायाच्या सक्रिय सहभागामुळे, अशा बैठका एक सहयोगी परिसंस्था तयार करत आहे जिथे ‘डिझाइन थिंकिंग’ आणि नवोन्मेषावर केवळ चर्चा केली जात नाही तर ती प्रत्यक्षात आणली जाते. या संदर्भात प्रगती होत असताना, गोवा स्वतःला एक केंद्र म्हणून स्थापित करत आहे, जिथे कल्पना पर्जळीत होत असून भविष्यातील शक्यतांना योग्य आकार दिला जात आहे.