कॅप्टन विरियातो फर्नांडिस यांची कावेलोसीममधील संरक्षित किनारी परिसंस्थेच्या नाशप्रकरणी फौजदारी कारवाईची मागणी

किनारी क्षेत्र व्यवस्थापन आराखड्यातून वाळूच्या टेकड्या जाणीवपूर्वक वगळल्याच्या आरोपांची स्वतंत्र चौकशी करण्याची दक्षिण गोव्याच्या खासदारांची मागणी; रिसॉर्ट मालक, कंत्राटदार आणि संबंधित अधिकाऱ्यांच्या संभाव्य संगनमताची चौकशी करण्याची मागणी.

गोवा खबर :दक्षिण गोव्याचे खासदार कॅप्टन विरियातो फर्नांडिस यांनी सासष्टी तालुक्यातील कावेलोसीम येथील सर्वेक्षण क्रमांक ९९/२-ई मधील संरक्षित वाळूच्या टेकड्यांचा कथित विनाश केल्याप्रकरणी स्वतंत्र चौकशी करून दोषींवर फौजदारी कारवाई करण्याची मागणी केली आहे. यासंदर्भात त्यांनी गोवा किनारी क्षेत्र व्यवस्थापन प्राधिकरण आणि दक्षिण गोव्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांना पत्र लिहिले आहे.

१२ नोव्हेंबर २०२६ रोजी लिहिलेल्या या पत्रात खासदारांनी किनारी क्षेत्र व्यवस्थापन आराखड्याच्या नकाशांमधून या नैसर्गिक वाळूच्या टेकड्या जाणीवपूर्वक वगळण्यात आल्याचा गंभीर आरोप केला आहे. या बाबी लपविल्यामुळे पर्यावरणाच्या दृष्टीने संवेदनशील असलेल्या या जमिनीवरील नैसर्गिक संरचनेचा नाश करून व्यावसायिक वापराचा मार्ग मोकळा करण्यात आला असण्याची शक्यता त्यांनी व्यक्त केली आहे.

स्थानिक कार्यकर्ते, ग्रामस्थ आणि कावेलोसीम ग्रामपंचायतीच्या निवडून आलेल्या सदस्यांच्या विनंतीवरून ८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी त्यांनी घटनास्थळी भेट दिली. यावेळी नैसर्गिक पर्यावरणाची झालेली मोठ्या प्रमाणावरील हानी पाहून त्यांनी चिंता व्यक्त केली. तसेच, मालमत्तेभोवती उभारण्यात आलेल्या उंच धातूच्या पत्र्यांच्या कुंपणावरही त्यांनी प्रश्न उपस्थित केले. ग्रामपंचायतीने केवळ जैविक कुंपण उभारण्यास परवानगी दिल्याची माहिती चौकशीतून समोर आल्याचे त्यांनी नमूद केले.

उपग्रह छायाचित्रे, वैज्ञानिक माहिती तसेच स्थानिक मच्छीमार आणि ताडी काढणाऱ्या समाजातील ज्येष्ठ नागरिकांच्या साक्षींचा हवाला देत या नैसर्गिक वाळूच्या टेकड्या अनेक दशकांपासून अस्तित्वात असल्याचे खासदारांनी स्पष्ट केले. किनारी क्षेत्र व्यवस्थापन आराखड्याच्या प्रारूप नकाशांवर ग्रामस्थांनी हरकती आणि सूचना सादर करूनही त्यांची दखल का घेण्यात आली नाही, असा सवालही त्यांनी उपस्थित केला आहे.

श्री. आयरिस पासान्हा यांनी दाखल केलेल्या जनहित याचिकेच्या संदर्भात मुंबई उच्च न्यायालयाने ९ नोव्हेंबर २०२६ रोजी दिलेल्या आदेशाचाही त्यांनी उल्लेख केला आहे. या प्रकरणातील कथित पर्यावरणीय उल्लंघनांचे गांभीर्य लक्षात घेऊन जबाबदारी निश्चित करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.

कॅप्टन फर्नांडिस यांनी पुढील मागण्या केल्या आहेत :

* संरक्षित किनारी परिसंस्थेच्या नाशप्रकरणी निष्पक्ष आणि स्वतंत्र चौकशी करावी.

* किनारी क्षेत्र व्यवस्थापन आराखड्याच्या नकाशांमधून संबंधित नैसर्गिक भूवैशिष्ट्ये जाणीवपूर्वक वगळण्यात आली का, याची तसेच नकाशे तयार करणाऱ्या कंत्राटदाराची आणि संबंधित प्राधिकरणाच्या अधिकाऱ्यांची भूमिका तपासावी.

* नकाशे तयार करण्यासंबंधीच्या कंत्राटातील तरतुदींची तपासणी करून भारतीय न्याय संहितेच्या संबंधित कलमांनुसार योग्य फौजदारी कारवाई करावी.

* मेसर्स अॅशफोर्ड एससीडीसी रिसॉर्ट एलएलपी तसेच कंत्राटदार श्री. विराज देसाई आणि श्री. संदेश केंकरे यांच्या कथित भूमिकेची चौकशी करून दोषी आढळल्यास फौजदारी गुन्हे दाखल करावेत.

नैसर्गिक वाळूच्या टेकड्या या पूर, चक्रीवादळे, त्सुनामी आणि अन्य नैसर्गिक आपत्तींपासून किनारी गावांचे संरक्षण करणाऱ्या महत्त्वपूर्ण नैसर्गिक संरक्षक भिंती आहेत. त्यांचा नाश झाल्यास कावेलोसीम आणि आसपासच्या गावांना गंभीर नैसर्गिक आपत्तींचा धोका निर्माण होऊ शकतो, असा इशाराही खासदारांनी दिला आहे. त्यामुळे दक्षिण गोव्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांनी संबंधित यंत्रणा आणि पोलिसांना भारतीय न्याय संहिता तसेच आपत्ती व्यवस्थापन कायद्यातील लागू तरतुदींनुसार कारवाई करण्याचे निर्देश द्यावेत, अशी मागणी त्यांनी केली आहे.

कॅप्टन विरियातो फर्नांडिस यांनी म्हटले आहे की, “गोव्याच्या नैसर्गिक किनारी संरक्षण व्यवस्थेचा बळी खासगी व्यावसायिक हितसंबंधांसाठी दिला जाऊ शकत नाही. या प्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी करून प्रत्येक स्तरावरील जबाबदारी निश्चित करणे आणि दोषींवर कठोर फौजदारी कारवाई करणे सरकारचे कर्तव्य आहे. आपल्या किनारी भागातील नागरिकांचे जीवन आणि गोव्याचा नैसर्गिक वारसा यांचे संरक्षण झालेच पाहिजे.”