‘पुस्तके आणि चित्रपटाच्या कथा मागे पडत असून, बहुरूप कथाकथन पुढे येत आहे’

~ आनंद गांधी आणि झैन मेमन यांच्या मते, भारतात कथाकथन आता केवळ एक चित्रपट किंवा पुस्तक इतक्यावर मर्यादित न राहता, चित्रपट, गेम्स आणि इमर्सिव्ह मीडियामधून साकार होणाऱ्या बहुरूप कथाविश्वांकडे वळत आहे.
~ गोव्याने आम्हाला दीर्घकाळ एकाग्रतेने विचार करण्याची मुभा दिली, ज्यामुळे माया या बहुरूप कथाकथन स्टुडिओची निर्मिती शक्य झाली, असे त्यांनी सांगितले.

 गोवा खबर: कथाकथन आता फक्त एक चित्रपट किंवा पुस्तक इतके मर्यादित न राहता, विविध माध्यमांमधून अनुभवता येणाऱ्या विस्तृत कथाविश्वांमध्येरूपांतरित होत आहे, असे चित्रपट दिग्दर्शक आनंद गांधी आणि गेम डिझायनर झैन मेमन यांनी सांगितले. हे दोघे मिळून गोव्यातील माया यादीर्घकालीन सांस्कृतिक प्रकल्पाचे सहनिर्माते आहेत. या प्रकल्पात चित्रपट, गेम्स, ग्राफिक कादंबऱ्या आणि इमर्सिव्ह अनुभवांचा समावेशअसलेले एक कथाविश्व उभे केले जात आहे.

म्युझियम ऑफ गोवा (मोग), पिळर्ण येथे झालेल्या मोग संडे सत्रात बोलताना त्यांनी सांगितले की, विशेषतः संवादात्मक आणि सहभागीस्वरूपाच्या माध्यमांची सवय असलेल्या तरुण पिढीमुळे कथा लिहिण्याची, तयार करण्याची आणि अनुभवण्याची पद्धत बदलत आहे.

द शीप ऑफ थेस्युस आणि तुम्बाड यांसारख्या चित्रपटांसाठी ओळखले जाणारे आनंद गांधी आणि गेम डिझायनर व उद्योजक झैन मेमन गेल्या दहावर्षांहून अधिक काळ एकत्र काम करत आहेत. त्यांनी सांगितले की, या प्रकल्पाच्या जडणघडणीत गोव्याची महत्त्वाची भूमिका आहे. आठवर्षांपूर्वी गोव्यात स्थायिक झाल्यानंतर, गोव्यामुळे दीर्घकालीन विचार आणि सातत्याने काम करण्याची संधी मिळाल्याचे त्यांनी नमूद केले.

“गोव्याने आम्हाला हा प्रकल्प उभारण्यासाठी योग्य जमीन दिली,” असे झैन मेमन म्हणाले. येथील सांस्कृतिक वातावरण, मोकळी जागा आणिमहानगरांच्या ताणतणावापासून असलेले अंतर यामुळे इतक्या मोठ्या प्रमाणावरचा प्रकल्प वेळ घेऊन विकसित करणे शक्य झाले, असे त्यांनीसांगितले.

पारंपरिक रूपांतरणांमध्ये जिथे चित्रपट, गेम किंवा पुस्तके ही एका मुख्य कथेची पूरक माध्यमे असतात, त्याच्या उलट माया मधील प्रत्येकमाध्यम स्वतंत्र आणि पूर्ण कलाकृती म्हणून तयार केले जाते, असे त्यांनी स्पष्ट केले. “चित्रपट हा गेमची जाहिरात करत नाही आणि गेम हाचित्रपटाची जाहिरात करत नाही,” असे आनंद गांधी म्हणाले. “प्रत्येक माध्यम स्वतंत्र असते, पण सर्वांची मुळे एकाच कथाविश्वात असतात.”

या सामायिक कथाविश्वामुळे पात्रे विविध माध्यमांतून फिरू शकतात आणि तरीही त्यांची सुसंगतता टिकून राहते. प्रत्येक पात्राची सविस्तरपार्श्वभूमी, सांस्कृतिक ओळख आणि अंतर्गत तर्क तयार केला जातो आणि त्यानंतर प्रत्येक माध्यमानुसार त्याचे रूपांतर केले जाते, असेनिर्मात्यांनी सांगितले. “सुसंगतता ही कथाविश्वातून येते,” असे मेमन यांनी स्पष्ट केले.

माया मागील सहकार्याचे प्रमाणही उल्लेखनीय आहे. या प्रकल्पात जगभरातील १७० हून अधिक योगदानकर्ते सहभागी आहेत. यात शास्त्रज्ञ,वास्तुविशारद, उत्क्रांती जीवशास्त्रज्ञ, संगीतकार आणि दृश्य कलाकारांचा समावेश आहे. वास्तुविशारद विनू डॅनियल आणि शिखा परमार तसेचआंतरराष्ट्रीय कलाकार व संशोधकांनी या कथाविश्वाच्या निर्मितीत मोलाची भूमिका बजावली आहे.

प्रेक्षकांचा सुरुवातीचा प्रतिसादही सकारात्मक असल्याचे त्यांनी सांगितले. मायाच्या पहिल्या कादंबरीसाठी झालेल्या किकस्टार्टर मोहिमेलायुरोप, उत्तर अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियातील वाचकांचा मोठा पाठिंबा मिळाला. यावरून भारतातून तयार होणाऱ्या, पण जागतिक प्रेक्षकांसाठीअसलेल्या दीर्घ आणि गुंतागुंतीच्या कथांबद्दलची उत्सुकता वाढत असल्याचे दिसून येते, असे त्यांनी नमूद केले.

मोग संडे सत्र हे माया विषयी झालेले पहिल्या सार्वजनिक चर्चांपैकी एक होते. येत्या वर्षात पुस्तके, गेम्स आणि इतर माध्यमांमधून नवीन प्रकल्पसादर होणार आहेत. “ही गोव्यातून तयार होत असलेली जागतिक सांस्कृतिक निर्मिती आहे,” असे आनंद गांधी म्हणाले आणि प्रेक्षकांना त्यांनाआवडेल त्या माध्यमातून या कथाविश्वाचा अनुभव घेण्याचे आमंत्रण दिले.