गोवा खबर : भारताच्या शिक्षण व पर्यावरण क्षेत्रात आज एक ऐतिहासिक पाऊल टाकले गेले, जेव्हा डॉ. के. बी. हेडगेवार हाययर सेकंडरी स्कूल आणि लिटलमोर इनोव्हेशन लॅब्स यांच्या सहकार्याने LMExams प्लॅटफॉर्मद्वारे देशातील पहिली संपूर्ण कागदविरहित शालेय परीक्षा अधिकृतपणे सुरू करण्यात आली.
भारताची पहिली डिजिटल परीक्षा आठवडा : एक यशोगाथा
२१ ते २६ जुलै दरम्यान, इयत्ता ११ वी आणि १२ वी चे विद्यार्थी त्यांच्या अंतिम परीक्षा एकही कागद न वापरता, LMExams च्या सुरक्षित ऑफलाइन प्लॅटफॉर्मवर चालणाऱ्या DigiTaal उपकरणांद्वारे लिहीत आहेत.
एकूण ३४७ विद्यार्थी दोन सत्रांमध्ये या परीक्षेमध्ये सहभागी होणार असून संपूर्ण प्रणाली डिजिटल आणि नियंत्रित पद्धतीने राबवली जात आहे. ही पुढाकारात्मक संकल्पना देशभरातील परीक्षा पद्धतींमध्ये आमूलाग्र बदल घडवणारी ठरणार आहे.
LMExams चे वैशिष्ट्य काय आहे?
लिटलमोर इनोव्हेशन लॅब्स यांनी विकसित केलेल्या या प्लॅटफॉर्ममध्ये खालील सुविधा आहेत:
• इंटरनेटविना, अॅपविना, गोंधळविना DigiTaal सुरक्षित उपकरणे
• कूटबद्ध प्रश्नपत्रिकांची डिजिटल वितरण व्यवस्था
• विद्यार्थ्यांचे हस्तलिखित उत्तर डिजिटल स्वरूपात संग्रहित
• ऑफलाइन मोडमध्ये परीक्षा व ऑडिट ट्रेलसह
• ऑनलाइन मूल्यांकनासाठी सहाय्यक साधने
पर्यावरणपूरक परीक्षा
या एकाच पायलटद्वारे ३०,००० कागदाच्या पानांची बचत होणार आहे – म्हणजे ३ ते ४ मोठ्या वृक्षांचे संरक्षण आणि छपाई व वाहतूकसाठी लागणाऱ्या कार्बन, पाणी आणि ऊर्जा वापराची बचत.
जर हे मॉडेल गोवा राज्यभर राबवले गेले, तर दरवर्षी ५० लाखांहून अधिक कागदांची बचत होऊ शकते – जे गोव्याच्या शिक्षण व्यवस्थेला अधिक हरित, हलकी आणि जबाबदार बनवेल.
C2Zero (सिडनी) या आंतरराष्ट्रीय कार्बन संस्थेसोबत भागीदारीतून, LMExams कार्बन हक्क लॉक करतो – त्यामुळे गोव्याच्या उपक्रमाचा जागतिक कार्बन बाजारावर प्रत्यक्ष परिणाम होतो.
हेडगेवार विद्यालयाचे दूरदर्शी नेतृत्व
या परिवर्तनाच्या अग्रभागी आहे डॉ. के. बी. हेडगेवार हाययर सेकंडरी स्कूल, बांबोळी – जे त्यांच्या शिस्तबद्ध शिक्षण व सामाजिक बांधिलकीसाठी प्रसिद्ध आहे.
या उपक्रमामध्ये पुढील नेते मंडळींचा मोलाचा वाटा आहे:
• सुभाष देसाई, व्यवस्थापक
• डॉ. दीपक आमोणकर, प्राचार्य, हाययर सेकंडरी
• विलास सतरकर, मुख्याध्यापक, हायस्कूल
मुख्य पाहुण्यांचे उद्गार
हा उपक्रम शैक्षणिक सुधारणा आणि पर्यावरणीय जबाबदारी यांचा उत्तम संगम आहे. गोव्यातून अशी शाश्वत व सुलभ तंत्रज्ञानात्मक अंमलबजावणी संपूर्ण देशासाठी प्रेरणादायी ठरेल.
— गोविंद परवतकर, अध्यक्ष, गोवा एज्युकेशन डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन
ही परीक्षा केवळ ज्ञानमापनासाठी नाही – ती एक संधी आहे परीक्षेचे स्वरूप, आपल्या सवयी आणि आपले पर्यावरण यांचा नव्याने विचार करण्याची.
— डॉ. दीपक आमोणकर, प्राचार्य
राष्ट्रासाठी एक मॉडेल
NEP-सुसंगत धोरण, सुयोग्य व्याप्ती, आणि उदयोन्मुख दृष्टीकोन यामुळे गोवा हा या पायलटसाठी सर्वोत्तम प्रयोगक्षेत्र ठरला आहे.
हा यशस्वी पायलट इतर राज्ये, बोर्ड आणि शाळांसाठीही एक उदाहरण ठरणार आहे — जे परीक्षेचा दर्जा कायम ठेवून, किफायतशीर आणि हवामानपूरक डिजिटल व्यवस्थेकडे वाटचाल करतात.
