गोवा खबर : भारताचे २०३० पर्यंत ७ ट्रिलियन डॉलर्सची अर्थव्यवस्था होण्याचे आर्थिक उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी देश सज्ज होत असताना, हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी उत्पादन क्षेत्र एक प्रमुख सक्षमकर्ता म्हणून ओळखले जात आहे. राष्ट्रीय कौशल्य विकास धोरणात भारताच्या वाढत्या अर्थव्यवस्थेच्या मागण्या पूर्ण करण्यासाठी, ५०० दशलक्षाहून अधिक व्यक्तींना कौशल्य प्रदान करण्याची कल्पना आहे.
अनेक एजन्सींच्या सततच्या प्रयत्नांमुळे या वर्षी भारतीय पदवीधरांमध्ये रोजगारक्षमता ७% ने वाढली आहे, २०२५ मध्ये ही ५४.८१% पर्यंत पोहोचली आहे, जी गेल्या वर्षी ५१.२५% होती. ही आकडेवारी व्हीबॉक्स ईटीएस इंडिया स्किल्स अहवाल २०२५ ने सीआयआय, टॅग्ज्ड, एआयसीटीई आणि एआययू यांच्या सहकार्याने सादर केली आहे.
सुमारे ६५% लोकसंख्या ही ३५ वर्षांपेक्षा जास्त असल्याने, इंडिया स्किल्स अहवालामध्ये २२-२५ वयोगटातील लोकसंख्येकडे सर्वाधिक रोजगारक्षमता असल्याचे म्हटले आहे आणि ही क्षमता वाढवण्यासाठी, कॉर्पोरेट किंवा खाजगी संस्थांद्वारे सुरू केलेल्या कार्यक्रमांना एकत्रित करून कौशल्य विकासाचे लक्ष्य पूर्ण करणे आवश्यक आहे. युवा कौशल्य विकासाला प्राधान्य देत वेदांता सेसा गोवाने तांत्रिक, डिजिटल, क्रीडा आणि उद्योजकीय कौशल्ये अशा विविध प्रवाहांमध्ये अनेक उपक्रम सुरू केले आहेत, ज्यामुळे १ लाखाहून अधिक तरुणांना त्याचा फायदा होत आहे.
१९९४ मध्ये स्थापन झालेल्या गोव्यातील सेसा टेक्निकल स्कूलने (एसटीएस) उद्योगासाठी तयार कार्यबल निर्माण करण्यास मदत केली आहे. गेल्या ३१ वर्षात, एसटीएसने जवळजवळ १००% प्लेसमेंट रेकॉर्ड साध्य केला आहे व २००० हून अधिक तांत्रिकदृष्ट्या पात्र तरुणांनी भारताच्या आर्थिक वाढीला चालना दिली आहे. महिला प्रशिक्षणार्थींसाठी विशेषतः क्युरेट केलेले अभ्यासक्रम देखील सुरू करण्यात आले आहेत, ज्यात संगणक ऑपरेटर आणि प्रोग्रामिंग असिस्टंट (सीओपीए) अभ्यासक्रमाचा समावेश आहे, जो समावेशकतेच्या उद्दिष्टांवर अधिक भर देतो. महिलांच्या सहभागाला प्रोत्साहन देण्यासाठी त्यांना शिष्यवृत्ती देखील दिली जात आहे.
इंडिया स्किल्स अहवाल २०२५ मध्ये असे म्हटले आहे, की ५०% माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक विद्यार्थ्यांना देण्यात येणाऱ्या व्यावसायिक प्रशिक्षणाचा त्यांना फायदा होणार आहे. एसटीएसने अलीकडेच अल्पकालीन व्यावसायिक प्रशिक्षण अभ्यासक्रम सुरू केले आहेत, ज्यामुळे तीन वर्षांत १००० हून अधिक कुशल तरुण तयार होतील, अशी अपेक्षा आहे.
कौशल्य विकास क्षेत्रात सेसा गोवाच्या योगदानाबद्दल आपले विचार व्यक्त करताना, सेसा गोवाचे सीईओ नवीन जाजू म्हणाले, जलद गतीने विकसित होत असलेल्या आणि प्रगतीशील भारतासाठी, #ViksitBharat चे उद्दिष्ट साध्य करण्यास कुशल कर्मचारीवर्ग आवश्यक आहे. वेदांता सेसा गोवामध्ये आम्ही समाजाला अर्थपूर्णरित्या ‘परत देणे’ या आमच्या मुख्य तत्वाचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणून तांत्रिक प्रशिक्षण, डिजिटल कौशल्य, क्रीडा आणि व्यावसायिक प्रशिक्षणाद्वारे आमच्या तरुणांना कौशल्य प्रदान करण्यास प्राधान्य देत आहोत. सेसा टेक्निकल स्कूल, सेसा फुटबॉल अकादमी, वेदांता संगणक केंद्रे आणि प्रयोगशाळा तसेच वेदांता टेलरिंग सेंटर्स यासारख्या आमच्या संस्थांनी, २०१८ पासून १ लाखाहून अधिक तरुणांना कौशल्य प्रदान करण्यात योगदान दिले आहे.
गोवा राज्य जैवविविधता मंडळाचे सदस्य सचिव आणि प्रमुख पाहुणे प्रदीप सरमोकदम यांनी जून ‘२५ मध्ये एसटीएसला भेट दिली असताना सांगितले, गावे आणि खाण क्षेत्रातील तरुणांचे भविष्य घडवण्यात एसटीएस आणि एसएफए यांनी दिलेल्या योगदानाबद्दल मी त्यांचे मनापासून अभिनंदन करू इच्छितो. आत्मविश्वास निर्माण करण्यासाठी अपस्किलिंग अत्यंत महत्त्वाचे असून तरुणांच्या कौशल्य विकासाच्या दिशेने केलेल्या प्रयत्नांबद्दल मी त्यांचे कौतुक करतो.
लिंक्डइनच्या चीफ पीपल्स ऑफिसर ट्युइला हॅम्पसन यांच्या मते, २०३० पर्यंत भारतात काम करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या कौशल्यांमध्ये ६४% बदल झाला असेल आणि नवोपक्रम, डिजिटल व एआय-आधारित कौशल्ये या बदलाला चालना देतील. यासाठी डिजिटल अंतर कमी करणे आवश्यक आहे. सेसा गोवामध्ये ८ वेदांता संगणक केंद्रे व १८ वेदांता संगणक प्रयोगशाळा आहेत, ज्यांनी २०१८ पासून ८०००० हून अधिक विद्यार्थ्यांना ‘डिजिटल’ पद्धतीने सक्षम केले आहे. डिजिटल कौशल्यावर भर देणे, हे कौशल्य विकासातील निर्णायक ट्रेंड ओळखते. हे २०२५च्या जागतिक युवा कौशल्य दिनाशी देखील सुसंगत आहे ज्याची संकल्पना “डिजिटल युगासाठी युवा कौशल्ये” ही आहे.
वेदांता सेसा गोवाकडून कौशल्य विकासावर लक्ष केंद्रित करून, उद्योजकता आणि क्रीडा कौशल्य विकसित केले जात आहे. गोव्यातील सेसा फुटबॉल अकादमी (एसएफए) एक शक्तिशाली प्रतिभा केंद्र म्हणून उदयास आली आहे, ज्यामध्ये २३०+ हून अधिक पदवीधर आहेत, ज्यांनी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताचे प्रतिनिधित्व केले आहे. वेदांता महिला लीगचा गोव्यातील महिला फुटबॉलवर मोठा प्रभाव पडला आहे. एकूण १ हजार ४०० हून अधिक महिला खेळाडूंना या खेळात कौशल्य विकसित करण्यासाठी एक व्यासपीठ मिळाले आहे.
प्रकल्प ‘जीविका’ अंतर्गत उद्योजकीय कौशल्ये विकसित करणे आणि प्लेसमेंट-लिंक्ड कौशल्य प्रशिक्षणाद्वारे तरुणांना मार्गदर्शन करणे, यासारखे पैलू देखील सेसा गोवाच्या कौशल्य विकासातील योगदानाचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत.
कौशल्य विकासाच्या दिशेने असलेला समग्र दृष्टिकोन हा भारतातील तरुणांसाठी संधीची एक शक्तिशाली परिसंस्था तयार करण्यात योगदान देईल. तांत्रिक, व्यावसायिक आणि इतर कौशल्यांसह डिजिटल आणि एआय प्रवाह #ViksitBharat च्या स्वप्नाची पूर्तता सुनिश्चित करेल.
